Można się zastanawiać nad różnicą, między tymi określeniami i tekstami, na które wskazują. Czy oba typy tekstów generują owo słynne „coś więcej”, specyficzną „aurę”, coś, dzięki czemu mogą stać się przedmiotem kultu – religijnego/ estetycznego?

Myślę, że o obu można powiedzieć, że są radykalnymi przypadkami tekstu literackiego, leżą na krańcach spektrum „literackości”. W przypadku arcydzieła owa skrajność leży w „doskonałości artystycznej” (tu pytanie: na ile jest to jakość ponadczasowa a na ile historycznie zmienna?). W przypadku tekstów świętych – w ich znaczeniu dla wspólnoty, funkcji, jaką pełnią (np. literatura jest przeważnie do czytania prywatnego, tekst święty jest czytany publicznie, zgodnie z regułami rytuału, z uwagą, celebracją…). Wzorzec estetyczny vs wzorzec ideowy?

Być może na tym polu najłatwiej wskazać na różnice – tekst święty niekoniecznie musi posiadać walory artystyczne, a mimo to jego wartość jest oceniana jako ponadczasowa (niezmienność kanonu religijnego, podobnie jak niezmiennym wydarzeniem jest objawienie, na bazie którego powstał). Arcydziełami nazywamy różne teksty w różnych epokach, a przynajmniej zmienia się ich hierarchia.

[2012]